Özet: Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun 8 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/1 sayılı kararı ile, engelli istisnasından faydalanarak araç satın alan ancak aracın trafik tescil işlemi tamamlanmadan hemen önce vefat eden kişilerin mirasçılarından ÖTV (Özel Tüketim Vergisi) ve KDV talep edilemeyeceğine hükmedilmiştir. Yüksek Mahkeme, vergiyi doğuran olayın fatura kesim tarihinde gerçekleştiğini vurgulayarak, idarenin bir “Tebliğ” hükmüne dayanarak mirasçılardan vergi ve ceza talep etmesini hukuka aykırı bulmuştur.
Kararın Detayları:
- Maddi Olay: %100 engelli sağlık kurulu raporu bulunan bir vatandaşımız, ÖTV istisnasından yararlanarak bir araç satın almış, aracın faturası kesilmiş ve vergileri bayi tarafından beyan edilmiştir. Aracın tescil (ruhsat) işlemi 13/02/2024 tarihinde yapılmış; ancak aracı satın alan muris aynı gün, tescil saatinden kısa bir süre önce vefat etmiştir.
- Vergi Dairesinin İşlemi: Vergi dairesi, Özel Tüketim Vergisi Uygulama Genel Tebliği’nde yer alan “taşıtın kayıt ve tescil ettirilmeden malul veya engellinin vefat etmesi durumunda… istisna uygulamasından yararlanılamaz” hükmüne dayanarak mirasçılardan miras payları oranında ÖTV, KDV ve bu vergilerin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası ile gecikme faizi talep etmiştir.
- Danıştay’ın Değerlendirmesi:
- Özel Tüketim Vergisi Kanunu’na göre vergiyi doğuran olay “ilk iktisap”, yani motorlu araç ticareti yapanlardan edinme anıdır. Danıştay, taşıtların henüz tescil edilmeden önce bayi tarafından alıcı adına fatura düzenlenmesi ile bu “ilk iktisabın” gerçekleştiğini kabul etmiştir.
- Faturanın düzenlendiği tarihte aracı satın alan kişi hayattadır ve yasada aranan istisna şartlarını (engellilik oranı vb.) taşımaktadır. Dolayısıyla, işlemler tamamlandıktan sonra ancak tescilden önce vefat gerçekleşmesi, yasayla tanınmış olan istisnadan yararlanmaya engel teşkil etmez.
- Kanunda böyle bir kısıtlama yokken, idarenin kendi çıkardığı bir “Tebliğ” ile normlar hiyerarşisine aykırı olarak kanuni hakkın kapsamını daraltması ve mirasçılara yeni bir mali yükümlülük öngörmesi verginin kanuniliği ilkesine aykırıdır.
- Sonuç: Bölge İdare Mahkemeleri arasındaki farklı kararları birleştiren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, tescilden önce vefat nedeniyle ödenmeyen vergilerin mirasçılara (vârislere) resen tarh edilmesinin ve ceza kesilmesinin hukuka uygun olmadığına kesin olarak karar vermiştir.
Genç Avukatlık Bürosu Olarak Değerlendirmemiz: Engelli bireylerin araç alımlarında karşılaşılan ve mirasçıları ciddi şekilde mağdur eden “tescil öncesi vefat” uyuşmazlıkları, Danıştay’ın bu önemli kararıyla mükellefler lehine çözüme kavuşturulmuştur. İdarelerin, Anayasa’nın “verginin kanuniliği” ilkesini göz ardı ederek, kanunda yer almayan kısıtlamaları alt düzey düzenleyici işlemlerle (tebliğ, genelge vb.) vatandaşın karşısına çıkarması hukuken kabul edilemez. Murislerinin vefatı gibi acı bir durumla başa çıkmaya çalışan mirasçıların, bir de haksız vergi ve idari cezalarla yüzleşmesinin önüne geçilmiştir. Benzer vergi uyuşmazlıkları yaşayan ve haksız cezalara maruz kalan tüm müvekkillerimize, yasal itiraz ve dava açma sürelerini kaçırmadan hukuki destek almalarını tavsiye ederiz.
İlgili karara ulaşmak için: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/04/20260408-6.pdf
