2 Haziran 2026 tarihli ve 33268 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan, 2024/187 Esas ve 2026/42 Karar sayılı Anayasa Mahkemesi (AYM) kararı ile e-ticaret sektöründe deprem etkisi yaratacak çok önemli bir iptal kararına imza atılmıştır. Yüksek Mahkeme; e-ticaret platformlarının (aracı hizmet sağlayıcıların) kendi sitelerinde satılan “ayıplı mal ve hizmetlerden” veya “hukuka aykırı içeriklerden” kural olarak sorumlu tutulamayacağına dair kanun hükümlerini Anayasa’ya aykırı bularak iptal etmiştir. Karar, platformların “biz sadece aracıyız, satıcı ile muhatap olun” şeklindeki genel savunmalarını ortadan kaldırarak tüketici haklarını ciddi ölçüde güçlendirmektedir.
Kararın Detayları ve AYM’nin İptal Gerekçeleri:
- İptal Edilen Hükümler:
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 48. maddesinde yer alan ve aracı hizmet sağlayıcıları malın ayıplı olmasından (11. madde) doğan sorumluluklardan muaf tutan “…ile 11 inci…” ibaresi.
- 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 9. maddesinde yer alan; “Diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmadıkça, aracı hizmet sağlayıcı, hizmet sağlayıcı tarafından sunulan içerik ve içeriğe konu mal veya hizmetle ilgili hukuka aykırı hususlardan sorumlu değildir.” şeklindeki fıkra.
- İtirazın Temeli: Tüketicilerin e-ticaret pazar yerlerinden duydukları güvenle alışveriş yaptıkları, ancak mal ayıplı çıktığında “aracı” konumundaki dev platformların yasal sorumsuzluk zırhına büründüğü ve tüketicilerin küçük ölçekli/ulaşılamayan satıcılarla baş başa kalarak mağdur edildiği (mülkiyet hakkının ve hak arama hürriyetinin ihlal edildiği) iddia edilmiştir.
- AYM’nin “Aktif Aracı” Vurgusu: Yüksek Mahkeme kararında, günümüzde e-ticaret pazar yerlerinin sadece alıcı ile satıcıyı buluşturan “pasif” bir ilan panosu olmaktan çıktığına dikkat çekmiştir. Platformların, sunulan hizmetin niteliğini belirlemede ve satılan malın kalitesini değerlendirmede “aktif rol” oynadıkları, ödeme ve teslimat süreçlerini kontrol ettikleri vurgulanmıştır.
- Tüketiciye Aşırı Külfet Yüklenemez: AYM, platformların ticari faaliyetlerden ciddi ekonomik menfaat elde ederken, ayıplı mallar veya hukuka aykırı durumlar karşısında tüketicinin doğrudan dava açabilmesini imkânsız hale getiren yasal zırhın, tüketicinin mülkiyet hakkı ile e-ticaret şirketlerinin hakları arasındaki adil dengeyi bozduğunu ve tüketiciye aşırı külfet yüklediğini belirtmiştir. Devlete düşen pozitif yükümlülüklerin gereği olarak, tüketicinin korunması esastır.
- Yürürlük Tarihi: İptal kararının anında yürürlüğe girmesi sektörde büyük bir hukuki boşluk yaratacağından, AYM iptal hükümlerinin kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından (2 Haziran 2026) başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir.
Genç Avukatlık Bürosu Olarak Değerlendirmemiz:
Bugüne kadar bir e-ticaret pazar yerinden satın aldığınız ürün ayıplı (bozuk, hatalı, sahte) çıktığında, platformlar genellikle iade süreçlerinde inisiyatif almazsa hukuki olarak doğrudan sorumlu tutulamıyor ve tüm dava süreçleri bizzat ürünü gönderen “satıcı şirkete” karşı yürütülmek zorunda kalıyordu. AYM’nin bu tarihi iptal kararı ile “pazar yeri” olarak faaliyet gösteren aracı hizmet sağlayıcıların yasal dokunulmazlığı kalkmıştır.
Dokuz aylık geçiş süreci (yaklaşık Mart 2027) sonrasında, TBMM tarafından aracı hizmet sağlayıcıların kusursuz sorumluluğunu ya da “aktif aracı” konumlarına uygun orantılı bir sorumluluk rejimini belirleyen yeni bir yasa çıkarılmazsa, tüketiciler ayıplı mallar nedeniyle doğrudan büyük e-ticaret platformlarına (Tüketici Hakem Heyetleri veya Tüketici Mahkemeleri nezdinde) husumet yöneltebilecektir.
Müvekkilimiz olan e-ticaret platformlarına tavsiyemiz; dokuz aylık bu geçiş sürecinde satıcılarla yaptıkları “satışlara aracılık ve komisyon sözleşmelerini” revize etmeleri, tüketici taleplerine yönelik rücu (geri yansıtma) mekanizmalarını güçlendirmeleridir. Tüketici müvekkillerimizin ise hak arama süreçlerinde artık çok daha güçlü bir muhatap bulabileceklerini hatırlatmak isteriz. E-ticaret mevzuatına uyum ve Tüketici Hukuku davalarınızda profesyonel hukuki destek almak için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
